Wie de mainstream media volgt zal veel artikelen lezen over migratie, cultuur en religie. De aanstaande verkiezingen lijken hierop in te haken: de Nederlandse identiteit, onze manier van leven, en de plek van de islam in het Westen zullen zeer waarschijnlijk belangrijke thema’s worden. Het gaat niet alleen maar om werk, onderwijs en zorg, maar vooral over de vraag of het populisme een meerderheidsbeweging zal worden. Filosoof Mihai Martoiu Ticu is een opvallende stem in het maatschappelijk debat. Hij plaatst het opkomend populisme in een groter kader. Hij ziet hele andere, globale, uitdagingen op ons afkomen. Zo groot zelfs, dat de kans op een aanstaande wereldwijde genocide volgens hem niet ondenkbaar is: “De machtige landen zullen de wereld onderling verdelen met grote gevolgen voor de machtelozen.”

Door: Enis Odaci

Je hebt geen Friese naam, kun je iets over je achtergrond vertellen?
“Ik ben tot mijn 20ste jaar opgegroeid onder de communistische dictatuur van Nicolae Ceausescu in Roemenië. Daarom heb ik een allergie voor illegitieme macht, zowel intern als extern. Intern omdat de dictator altijd het laatste woord had. Extern omdat Sovjettanks de dictatuur in stand hielden. Ik zag de zwarte kant van de menselijke ziel in de strijd om in een dictatuur te overleven – de mensen gedroegen zich als beesten. Daarom meen ik dat de aankomende schaarste van overlevingsmiddelen kan leiden tot genocide, zowel intern als extern.”

Je stelt in jouw publicatie inderdaad deze schurende vraag: ‘komt er een grote genocide?’ Bedoel je niet gewoon oorlog of een opstand van burgers?
“Met genocide bedoel ik dat de strijd om de resterende overlevingsmiddelen tot veel doden zal leiden. De ‘genocide’ hoeft niet per se met machetes plaats te vinden, zoals in Rwanda. Het kan ook een langzame en onzichtbare genocide zijn. Neem bijvoorbeeld de landbouwgrond, die steeds schaarser wordt en voor 60% in Afrika aanwezig is. China, de VS, Europa en de oliestaten kopen nu massaal grond in Afrika. Dit kan leiden tot een langzame genocide, omdat de Afrikanen zelf geen grond zullen hebben voor voedsel. Als miljoenen Afrikanen elk jaar van honger sterven, zullen we blind zijn voor de oorzaak: ons bezit.”

Mihai: “Klimaatverandering kan volgens de voorspellingen grote delen van de aarde onbewoonbaar maken.”

Wat zijn de voornaamste oorzaken die daartoe kunnen leiden?
“De aarde is een bol van beperkte omvang, een beperkte hoeveelheid overlevingsmiddelen en een beperkt vermogen om onze rotzooi op te schonen. We verbruiken jaarlijks 1,6 keer meer bronnen dan de aarde kan herstellen. Als we dezelfde koers blijven varen zullen we in 2030 twee planeten nodig hebben. Zonder grote veranderingen zullen we vroeg of later om de laatste overlevingsmiddelen vechten.

Klimaatverandering kan volgens de voorspellingen grote delen van de aarde onbewoonbaar maken. Mensen van deze gebieden zullen nergens welkom zijn en zij zullen oorlogen beginnen om andere territoria te bemachtigen. Ook kunnen de Europese landen een Siberisch klimaat krijgen. Als we nu grote stukken in Afrika kopen, zullen we daarnaartoe migreren als het klimaat daar beter is. En de mensen daar zullen ongelukkig zijn omdat wij de beste landbouwgrond bemachtigen. Conflict lijkt onvermijdelijk.”

In andere werelddelen spelen dezelfde onzekerheden over economie, klimaat en grondstoffen. Wat maakt genocide een logische uitkomst voor het Westen?
“Zeker, ook de andere landen hebben dezelfde zorgen. China en oliesjeiks kopen grote stukken van Afrika. Saoedi-Arabië beseft dat olie op zal raken en probeert de economie te diversifiëren. Saoedi-Arabië staat ondertussen op de derde plek van de lijst met militaire uitgaven, boven Rusland. Ik neem aan dat ze grote angst hebben om niet overrompeld te worden voor hun olie. Zij herinneren zich dat tijdens de oliecrisis ene Miles Ignotus, waarschijnlijk een pseudoniem voor Henry Kissinger, in een stuk genaamd ‘Seizing Arab Oil’ in Harper Magazine voorstelde om de olielanden over te nemen. Maar de Saoedische bewapening kan ook duiden dat ze zich voorbereiden om andere overlevingsbronnen van andere landen te ontfutselen.

Het lijkt me dat de machtige landen de wereld onderling zullen verdelen met grote gevolgen voor de machtelozen. Als dat onvoldoende blijkt kunnen ook oorlogen tussen grootmachten ontstaan. Steeds meer analisten vrezen een Westerse oorlog met China. Dus niet alleen het Westen kan genocide plegen.”

Je stelt in jouw publicaties dat de aanloop naar deze genocide bestaat uit de ontmanteling van volkenrecht en mensenrechten in internationale hoven. Is deze ontmanteling het doel van populisten?
“In de geschiedenis zie ik twee evoluties van machtsstructuren, intern binnen landen en extern tussen landen. Ik zie macht als een piramide. Intern zien we in de democratische staten een grote vervlakking van de machtspiramide. Noch de koning, noch de bovenklasse, noch de staat staan nu boven de wet. Elk individu kan zich bij de rechter beroepen op internationale mensenrechtenverdragen en kan Europese landen bij Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) aanklagen. Ook in de rest van de wereld vervlakt de machtspiramide, maar langzamer. Extern zien we dezelfde vervlakking van de macht, maar langzamer. Het volkenrecht wordt steeds sterker; oorlog, slavernij, kolonialisme, apartheid worden verboden.

Rechtspopulisten en anderen zien deze ontwikkelingen als obstakels. Neorealisten voeren in de VS ongemerkt een oorlog tegen de rechtsstaat en volkenrecht. De Britse conservatieven voeren een harde strijd tegen volkenrecht en het EHRM. Het aantal leden van het Internationaal Strafhof bleef tot recentelijk stijgen en nu denken sommige landen er over om het hof te verlaten.”

Mihai: “Ik zie een toenemende aanval op volkenrecht, mensenrechten en internationale hoven.”

Hoe past het Nederlands populisme in deze analyse?
“Wilders wil het EHRM verlaten. Thierry Baudet valt alle internationale hoven aan, zie zijn boek De aanval op de natiestaat. In de Tweede Kamer strijden VVD’ers voor een aanpassing in de grondwet zodat volkenrecht geen directe werking meer heeft binnen Nederland. Dit zal twee gevolgen hebben: dat wij niet meer voor de rechter uit mensenrechtenverdragen kunnen citeren, en dat Nederland makkelijker volkenrecht kan schenden, zoals oorlogen beginnen of genocide plegen.

In de Tweede Kamer loopt nu een wetsvoorstel van VNL om de artikelen 137 af te schaffen. Deze artikelen beschermen minderheden tegen groepsbelediging, aanzetten tot discriminatie en tot haat. Wilders is op deze artikelen veroordeeld. Om deze artikelen af te schaffen moet Nederland een aantal mensenrechtenverdragen aangepast krijgen, of volkenrecht schenden, of de verdragen helemaal opzeggen. Dit betekent dat we het EHRM en de EU verlaten, want de EU heeft ook zulke mensenrechten. Immers, om EU-lid te zijn moeten we lid van het EHRM zijn.

Ik zie dus een toenemende aanval op volkenrecht, mensenrechten en internationale hoven. Als deze drie zwakker worden, zal de machtspiramide opnieuw scherp worden. Intern zullen autoritaire leiders en de bovenklasse de dienst uitmaken. Extern zullen machtige landen alles dicteren, meer dan nu. En genocide wordt makkelijker zonder volkenrecht, mensenrechten en internationale hoven.”

Stel dat de populisten grote invloed krijgen, is er dan geen corrigerend mechanisme in de scheiding der machten? Een Hoge Raad, een Europees Hof, of de VN zijn niet zomaar van tafel geveegd, tenzij dat ook politieke bolwerken zijn.
“Wetten, instituties en staten bestaan slechts in ons hoofd. Zij functioneren slechts zolang een voldoende percentage mensen in hun autoriteit gelooft. Ik weet het percentage niet, maar het is beangstigend dat revoluties door kleine minderheden worden gemaakt.

Tot nu toe geloofden de mensen in de instituties om twee redenen. Ten eerste, omdat machteloze mensen onderin voor deze instituties hebben gestreden. Als je de verschillende versies van de Nederlandse grondwet leest, zie je met elke versie de machtspiramide steeds vlakker worden, als gevolg van de druk van onder. Na 200 jaar strijd bereikte men in 1917 algemeen kiesrecht en voor vrouwen in 1919.

Ten tweede, na grote rampen. De Europese religieoorlogen waren uitzichtloos en zo ontdekten de Europeanen de deugd van tolerantie en multiculturalisme. Na WOI schiep men de Volkerenbond, de voorloper van het Internationaal Gerechtshof en mensenrechtenverdragen voor minderheden. Na WOII schrok de mensheid door haar extreme barbarisme, zoals de Holocaust, Hiroshima, vuurbombardementen op Japanse steden. Alle deelnemers hebben enorme misdaden gepleegd. Door deze shock heeft de mensheid haar competitiedrang opzij gezet en werkte zij samen om de Verenigde Naties op te richten, het Internationaal Gerechtshof, het EHRM in 1959. Men sloot snel de mensenrechtenverdragen en schafte kolonialisme, apartheid en segregatie af.

Deze twee elementen, eigen belang en de shock na de oorlog, zorgden dat voldoende mensen geloofden dat de instituties bestaan. Beide elementen zijn nu in gevaar. De oude generaties sterven uit en de jonge generaties weten niet meer hoe slecht het was met oorlog, apartheid, segregatie, zonder mensenrechten. Zij ontdekken dat migranten en mensen in andere landen ook mensenrechten hebben en volkenrecht staat dus in de weg van de Westerse macht. Instituties en volkenrecht voorkomen dat de machtige landen de overlevingsmiddelen bemachtigen.”

Mihai: “Rechtspopulisten scheppen wantrouwen in de instituties, de rechtsstaat en het volkenrecht.”

Hoe werken populisten aan de ontmanteling van deze instituten
“Rechtspopulisten scheppen wantrouwen in de instituties, de rechtsstaat en het volkenrecht. Donald Trump riep dat de verkiezingen vervalst zouden zijn, dat de massamedia tegen hem samenzwoeren en veel mensen geloofden hem. Wilders riep vol overtuiging in zijn slotwoord voor de rechtbank dat de regering, of de elite, achter zijn aanklacht staat, dat de rechters hem haten.

In hun boek The Outrage Industry beschrijven de Amerikaanse politicoloog Jeffrey M. Berry en sociologe Sarah Sobieraj de problematische explosieve toename van radicale media in de VS. Deze alternatieve media scheppen steeds meer wantrouwen tegen de oude massamedia, tegen instituties, volkenrecht, mensenrechten en zelfs tegen wetenschap.

Zelfs traditionele conservatieve media klagen dat de alternatieve media extreem radicaal zijn. Ze zeggen dat we zijn beland in een situatie waarin feiten niet meer tellen, de waarheid er niet toe doet, en logica onbelangrijk is. Steeds meer mensen leven dus in een parallel universum en ze wantrouwen alles: media, wetten, instituties en wetenschap. Dit wantrouwen gaat veel verder dan het gezonde kritische scepticisme. Op een bepaald moment zal hun aantal voldoende zijn om een grote omwenteling te veroorzaken. In hun hoofd zullen de instituties illegitiem zijn, dus instituties zullen ook niet bestaan. Hebben we ‘the point of no return’ bereikt? Weet ik niet. Kunnen de instituties deze trend indammen? Weet ik niet.”

Wat is de oplossing?
“Alle mensen in de wereld moeten van mentaliteit veranderen. Zoals na WOII moeten we ons met elkaar verenigen en onze energieën bundelen om de aarde te redden. De wereld geeft nu jaarlijks meer dan 1.000 miljard dollar aan wapens uit. Dit is niet alleen weggegooid geld, maar ook verspilde grondstoffen en olie en menselijke genialiteit. Het Pentagon is de 34e grootste olieverbruiker tussen landen en veel goede wetenschappers en ingenieurs verspillen hun brein daar. Deze bronnen – geld, grondstoffen en breinen – moeten we investeren in recycling, schone energie, wetenschap, technologie en ruimtevaart, zodat we ook elders grondstoffen kunnen delven. We moeten het volkenrecht en de internationale rule of law versterken – nu – voordat Amerika valt, voordat China en de bananenrepublieken te machtig worden.”

Meer info?

  • Mihai Martoiu Ticu heeft filosofie en internationaal recht in Utrecht gestudeerd. Hij is ontwikkelaar van administratieve software. Zijn publicaties zijn te volgen op zijn persoonlijke website.
  • Dit artikel is gepubliceerd op Nieuwwij.nl

Reageer

avatar
wpDiscuz