Vier de verschillen


Een van de mooie dingen van de Koran is de fragmentarische verspreiding van verzen. De hemelse openbaring aan profeet Mohammed, verspreid over een periode van 23 jaar, is uiteindelijk niet chronologisch opgetekend in de Koran. Om een goed beeld van een bepaald thema te krijgen moet de lezer daarom vele verzen verzamelen, clusteren, en wegen. Koranexegese is dan ook een hogere kunst en vraagt jarenlange studie. Wie er wel de tijd voor neemt, ziet vervolgens meerdere lagen in een verhaal. Hij ziet ethische kaders, levenslessen, en uiteraard dogmatische invalshoeken.

door: Enis Odaci

De figuur van profeet Abraham is in dit kader interessant. Abraham, in de Koran ‘Ibrahim’,  is niet voor niets een prominent figuur in de Koran. Zijn levensverhaal bevat vele beproevingen, tegenslagen en uitdagingen. Hij heeft mening reis ondernomen en is stamvader van grote wereldreligies.

Het verhaal van Abraham wordt in de Koran op onderdelen gespiegeld aan de Bijbelse tekst. Mohammed was goed bekend met de bijzonderheden van Abraham’s leven en op vele punten lijkt het leven van Mohammed veel op die van Abraham, zoals prof. Anton Wessels al zo mooi opschreef in zijn boek Thora, Evangelie en Koran. Tussen Bijbel en Koran bestaan er natuurlijk ook verschillen. Zoals: waarom wordt Abraham in de Bijbel gevraagd om zijn zoon Isaac te offeren, en in de Koran Ismaël?

Dat is voer voor debat. Los daarvan, in vele religieuze verhalen speelt de cyclus van het leven een grote rol. Die verhalen zijn inspirerend, want ze bieden zo wijze lessen en aanknopingspunten voor de moderne tijd. Zo begint het Koranische leven van Abraham met de vernieling van een tempel, waarin stenen en houten godsbeelden werden vereerd. En zijn leven eindigt in de Koran met de bouw van een nieuwe tempel in Mekka, de zwarte kubus (Kaabah). Mohammed had tijdens zijn profetische missie ook een moment waarop hij houten en stenen godsbeelden vernielde, die ditmaal in de heilige Kaabah zelf, dus door Abraham zelf gebouwd, werden vereerd. Dat is vast en zeker geen toeval, omdat in de Koran Abraham als een aanhanger van het zuivere monotheïsme wordt omschreven. Mohammed herhaalde Abrahams boodschap, zowel in woord als in daad: God is Eén.

Hagar and Ishmael

De engel Gabriël vertelt Hagar, Abrahams vrouw, dat zij en haar zoon Ismaël, gered zullen worden van uitdroging. Abraham had hen in opdracht van God achtergelaten in een dorre vallei. Op deze plaats laat Gabriël een waterbron ontstaan, zodat er een levendige levensgemeenschap ontstaat, dat later Mekka is gaan heten.

Een ander bijzonder aspect van Abrahams leven is dat uit zijn nageslacht twee stamlijnen zijn ontstaan. De stam van het jodendom is te traceren naar de persoon Jacob en Isaak, een lijn die uiteindelijk eindigt in de persoon van Jezus Christus. De stam van de islam is te traceren naar de persoon van Ismael, die uiteindelijk eindigt in de persoon van Mohammed.

Twee stamlijnen, dus ook twee interpretaties over de identiteit van de Verlosser. Hierover zijn de meningen verdeeld. Is de wederkomst van de Verlosser de wederkomst van Jezus (christendom), of toch de wederkomst van Mohammeds kleinzoon, al-Mahdi (islam)? De islamitische traditie gaat overigens uit van de wederkomst van zowel Jezus als al-Mahdi. Niet verrassend, omdat dan als het ware de kinderen van Abraham weer samenkomen. Dus moet ook de vraag gesteld worden wanneer de beloofde Verlosser van het jodendom verschijnt. Kortom: veel materie om samen het goede gesprek aan te gaan.

Deze vragen leiden niet sporadisch tot hevig debat en exclusieve waarheidsclaims. Dat is jammer. Uiteindelijk baseren we onze godsbeelden op basis van exegese en interpretatie van oeroude teksten (en de plek waar onze wieg gestaan heeft). Om heftige emoties te voorkomen, worden veel interreligieuze gesprekken daarom overdreven genuanceerd gevoerd, waarbij vooral de overeenkomsten benadrukt worden.

We moeten toe naar een nieuwe vorm van interreligieuze dialoog, waar vooral de diepere wijsheden van die verschillen worden verkend. Dat kan namelijk nog steeds een open, eerlijk en respectvol gesprek zijn. Als we dat open gesprek met elkaar durven aan te gaan, zullen we er ook in de dagelijkse omgang met elkaar de vruchten van kunnen plukken.

Reageer

avatar
Sorteer op:   nieuwste | oudste | meest gestemde
Louise
Gast
Dag Enis, Mosje (Mozes, Musa) is een figuur die door de 3 religies wordt geaccepteerd als profeet. De 10 woorden die hij van de Eeuwige doorkreeg, zijn volgens mij, algemeen geldende voorwaarden voor normaal menselijk gedrag. Zelfs voor ongelovigen! Als je God tenminste anders omschrijft. Hoe? Dat weet ik niet meteen. Voor mezelf is God, “Eeuwige Energie”. De eeuwig doorgaande beweging van het leven, ondanks alle hobbels en kuilen. Voor mij blijft het “Hebt uw naasten lief, gelijk u zelf”, de belangrijkste regel, omdat hij de andere regels insluit. Dat lijkt nogal humanistisch, maar dat is toch wèl de belangrijkste… Lees meer »
wpDiscuz