“Ik voel verbijstering, afkeer, verdriet en woede.”


Turkije bevindt zich in een stevige storm. Zo verkeert de Turkse overheid in een staat van oorlog met de Koerdische afscheidingsbeweging PKK. Met Rusland probeert president Erdoğan de bekoelde relatie te herstellen, nadat een Russische straaljager door een Turkse piloot werd neergehaald. En met de Europese Unie heeft president Erdoğan sinds ‘de vluchtelingendeal’ en de aanklacht tegen komiek Böhmermann een haat-liefde verhouding. Turkije mag zich echter op één punt bondgenoot noemen van andere landen, namelijk dat het inmiddels doelwit is van een reeks aanslagen. Sinds de zomer van 2015 zijn er maar liefst 9 (!) aanslagen gepleegd. Op 28 juni schoten drie IS-terroristen op Atatürk Airport in Istanbul in het wilde weg rond, om zich vervolgens op te blazen. Gevolg: meer dan 40 doden en honderden gewonden. Wat voor een impact hebben de diverse aanslagen op de Turks-Nederlandse gemeenschap in Nederland?

door: Enis Odaci

Wat doet de aanslag in Istanbul met jullie persoonlijk?

Cemil Yilmaz (1985), geboren in Enschede, adviseert als sociaal ondernemer op het gebied van diversiteit en sociale vraagstukken. Yilmaz: “Ik merk dat deze aanslag mij meer raakt dan anders. De impact is groot, ik heb familie en vrienden in Istanbul wonen. Facebook heeft na rampgebeurtenissen of aanslagen een functie, waarin mensen kunnen melden dat ze in veiligheid verkeren. Toen ik op mijn telefoon 25 berichten kreeg van vrienden die veilig waren, besefte ik pas hoeveel bekenden van mij er verbleven. Daar ben ik van geschrokken.”

Ahmet Kaya (1988), geboren in Doetinchem, werkt bij Platform INS, een stichting die zich inzet voor de kunst van het samenleven. Verder doet hij onderzoek naar meervoudige identiteiten en loyaliteiten bij Turkse Nederlanders. Kaya: “Ik voel verbijstering, afkeer, verdriet en woede. Afkeer en verdriet omdat het ook nog tijdens zo’n belangrijke maand gebeurt waarbij mensen wellicht zelfs onderweg waren om met hun families het Ramadanfeest mee te maken. Voor hen is deze festiviteit omgebogen tot een pijnlijke herinnering aan hun grote verlies. En ik hoor mensen hun woede uiten omdat zij denken dat de Turkse inlichtingendienst niet voldoende doet om het geweld een halt toe te roepen.”

Zehrâ Sariaslan (1989), geboren in Harderwijk, werkt als beleidsmedewerker bij Kennisinstituut voor Emancipatie en Vrouwengeschiedenis Atria en is gemeenteraadslid namens de Partij van de Arbeid in Harderwijk. Sariaslan: “De impact is uitermate groot. Het komt ook steeds dichterbij. Dit is één van de belangrijkste internationale luchthavens waar wij ook vaak landen als we naar Turkije gaan. Ik was er in februari nog! Mijn familieleden en vrienden in Istanbul zijn behoorlijk gefrustreerd. Ze zijn waakzaam en proberen drukke plekken te vermijden. Eigenlijk willen ze niet overheerst worden door angst, maar deze laatste aanslag heeft ze toch angstig gemaakt voor de toekomst. Ze moeten opeens kiezen: of ze gaan onder aan de collectieve angst voor meer aanslagen in de toekomst, of ze proberen door te gaan met de normale gang van zaken.”

Voor buitenstaanders is de politiek van Gülen, de PKK en de AKP van Erdoğan maar moeilijk te volgen. De onderlinge verhoudingen staan echter wel op scherp. Wie heeft nu gelijk?

Döne Fil (1981), geboren in Amsterdam en half Turks half Indonesisch, zet zich maatschappelijk in als mensenrechtenactiviste en werkt als projectleider bij COC Nederland. Fil: “Turkije snijdt zichzelf in de vingers met de confrontatiepolitiek van Erdoğan. Mijn Turkse vrienden maken zich zorgen. Zij leggen de schuld vooral bij president Erdoğan, die in hun en in mijn ogen een verdeel en heers-politiek bedrijft. Het beperken van bijvoorbeeld de persvrijheid en de toenemende invloed van islamisme zorgt voor een gespannen situatie. In mijn netwerk zitten mensen, die zich verwant voelen met de Gülen beweging, en zij zijn inmiddels bang om op vakantie te gaan naar Turkije.”

Kaya ziet ook dat de Turkse politieke focus op de Gülen beweging afleidt van het werkelijke probleem: “In Turkije wordt de Hizmet-beweging van Gülen vervolgd voor hoogverraad en sinds kort is die beweging officieel uitgeroepen tot een terroristische organisatie. Dat vind ik frappant, aangezien de Gülen-beweging internationaal gezien meerdere prijzen heeft gewonnen voor haar boodschap van dialoog en tolerantie. Ik hoor in mijn netwerk vooral dat Turkije zich meer zou moeten bezighouden met de ware terroristen, zoals IS. Vooral in deze rumoerige tijden, waarin de Turkse eenheid op de proef gesteld wordt, is dat aan te bevelen.”

Zehrâ Sariaslan trekt het vraagstuk van conflict breder: “Turkije is al langer het doelwit van terroristische aanslagen. Het lijkt inmiddels een maandelijkse gebeurtenis. Turkije is omringd door terreur. Het heeft aan de ene kant te maken met een terroristische organisatie PKK, die een aantal recente aanslagen heeft opgeëist. En aan de andere kant verkeert Turkije nu in oorlog met IS, die heeft aangekondigd aanslagen te zullen plegen, nota bene tijdens de Ramadan. Wie ook gelijk heeft, aanslagen zijn bedoeld om angst te zaaien, om de bevolking te verdelen en waarschuwingen te zenden naar de rest van de wereld. En elke aanslag is weer erger dan de vorige.”

Is het niet vreemd dat IS aanslagen pleegt op het islamitische Turkije?

Ahmet Kaya vindt van niet: “Dat is niet zo vreemd. Niet-moslims zien IS weliswaar als een islamitische club, maar het leeuwendeel van moslims vindt hen allesbehalve islamitisch. Het ironische is dat IS moslims én niet-moslims als één groep ziet: ongelovigen. De aanslagen in Turkije, tijdens de heilige maand Ramadan, waarbij de meeste slachtoffers ook nog eens moslim zijn, laat voor mij heel goed het on-islamitische gehalte van IS zien.” Yilmaz ziet politieke verklaring: “Turkije heeft haar opstelling ten opzichte van IS veranderd. Ik noem ze overigens liever Daesh, en niet Islamitische Staat, want ze staan heel ver van mijn islam af. De lange grens tussen Syrië en Turkije wordt stukje bij beetje gesloten en Turkije doet volop mee met de internationale coalitie tegen IS. Dat maakt het land een ‘logisch’ politiek doelwit.”

Cemil-Ahmet-Zehra-Done

Van links naar rechts: Döne Fil, Cemil Yilmaz, Ahmet Kaya, Zehra Sariaslan

Elke aanslag zorgt voor breuklijnen in een samenleving. Binnenlandse conflicten worden vervolgens hoe dan ook gekleurd, afhankelijk van welke politieke mening je hebt. Hoe kan Turkije wat jullie betreft uit deze spiraal van binnenlands en buitenlands geweld komen?

Zehrâ Sariaslan ziet een rol voor de internationale politiek: “Hoe bestrijd je op een effectieve manier terreur? Wist ik het antwoord maar. Dit is niet alleen het probleem van Turkije, maar van de hele wereld. De wereld moet de handen politiek ineen slaan om alle vormen van terreur te bestrijden. Alle internationale instanties dienen hun uiterste best te doen om de landen die te maken hebben terreur te ondersteunen. De hele wereld verkeert namelijk in een oorlog met terreur.” Hoe organiseer je dat? Sariaslan: “Collectieve samenwerking hoort nu topprioriteit te zijn. De aanslag in Istanbul is een aanslag op de mensheid en dat mogen we niet weer laten gebeuren. Gisteren in Istanbul, vandaag of morgen ergens anders in de wereld.”

Ahmet Kaya wil dat de gedeelde menselijkheid wordt benadrukt: “De slachtoffers van terreur zijn allen mensen, al hun bloed stroomt in het rood en de tranen die gelaten worden door hun nabestaanden zijn ook allen hetzelfde. Al dit verdriet en leed kan naar mijn mening effectief een halt toegeroepen worden als wij allen beseffen dat wij in onze menselijkheid verbonden zijn.” Klinkt dit niet vanzelfsprekend” Kaya: “Ja, maar wij moeten allen nog heel veel doen om dit basisbesef te realiseren. Alle verschillen die er tussen mensen zijn komen pas na onze gedeelde menselijkheid: je afkomst, overtuiging, geloof, ideologie of wat dan ook. Door ons verbonden te voelen in het eerste en elkaar ademhalingsruimte te bieden in het tweede zullen wij als mensheid een eind kunnen komen. Vervolgens is het belangrijk om de handen echt ineen te slaan om een oplossing te vinden voor dit gedeelde probleem.”

Cemil Yilmaz vindt dat ook de Nederlandse politiek haar verantwoordelijkheid moet nemen. “Aanslagen voorkomen gaat nooit lukken. De oorlog tegen Daesh kan alleen gewonnen worden als het niet alleen op de grond wordt bevochten, maar ook ideologisch, financieel en politiek. Daar is echter wel een goede samenwerking voor nodig. Hoe is het bijvoorbeeld mogelijk dat wij nog steeds olie afnemen van door Daesh beheerste gebieden? Onlangs stelde iemand van de Partij voor de Dieren een motie op om daarmee te stoppen. En wat blijkt? VVD, PvdA en CDA stemden tegen, dat geloof je toch niet?” Kun je via de politiek ook het interne Koerdische vraagstuk oplossen? Yilmaz: “Ook daar is er een weg mogelijk. Helaas is er wederzijds een gebrek aan historisch besef over elkaars religie, geschiedenis en cultuur. Mensen hebben geen weet over elkaars pijn. Er is dus een verzoeningsdialoog nodig, vanuit gelijkwaardigheid, want ook Turkije moet de institutionele raciale structuren opheffen. Ik geloof dat het voor niemand iets uitmaakt wie politiek leider is of in welk land je woont. Als je maar leeft in een sociaal rechtvaardige samenleving. Er is inmiddels zoveel woede aan beide kanten. Iedereen heeft zijn eigen waarheid en dat waait ook over naar de Turkse en Koerdische gemeenschap in Nederland.”

Döne Fil pleit voor een behoud van alle identiteiten in Turkije: “Elk land moet staan voor gelijke rechten van alle burgers. Dus ook voor minderheden, dan worden ze namelijk jouw medestander in de strijd tegen geweld en onrecht. Laat een ieder zichzelf zijn, gendergelijkheid en rechten van vrouwen en kinderen. De Turkse regering lijkt dit vergeten te zijn, de dialoog is er niet meer.” Dat leidt voor Fil tot een gevoel van trots zijn op haar identiteit. “Ik wil mijzelf zijn en trots blijven, ook op mijn Turkse identiteit. Ik wil trots blijven vertellen en me met mijn vriendin veilig voelen op straat. Hopelijk leidt de ramp in Istanbul uiteindelijk tot meer dialoog en meer veiligheid.”

Meer info?

Dit artikel is gepubliceerd op Nieuwwij.nl

Reageer

avatar
wpDiscuz