Vasten, of leren leven met genoeg?


De christelijke vastenperiode krijgt zelden grote media-aandacht. Niet dat er helemaal niets rond verschijnt, maar, net zoals bij vele andere christelijke rituelen en gewoontes, is de mediafocus er meestal één van enigszins afstandelijke en geamuseerde interesse. Het gemiddelde krantenartikel of tv-bericht over de vasten zoomt vooral in op een soort ‘oud verleden’ waar zogezegd slechts enkele zonderlinge figuren zich nog mee inlaten.

Die toon verandert al snel als het vasten in een hipper lifestylekleedje gestoken wordt, zoals bij het ‘Veertig dagen zonder vlees’ initiatief dat (in Vlaanderen althans) heel wat aanhang vondt. Zoiets vinden we cool en trendy, want was dat niet gezond en klimaatbewust, een beetje vleeslozer leven?

Zo’n insteek staat dan weer in schril contrast met de ramadan want wanneer die de kop op steekt, is er een plotse ‘human interest’ in wat die eigenaardige moslims nu weer een hele maand gaan uitspoken. ‘Overdag niet eten? Tjonge jonge, ze hangen toch nog heel hard vast aan bizarre religieuze gewoontes die nergens op slaan.’ Dat dit exotische religieuze gebeuren op heel wat vlakken parallellen vertoont met initiatieven als ‘Dagen zonder vlees’, ziet men daarbij over het hoofd.

En net dat ‘over het hoofd zien’ weerhoudt onze moderne geesten ervan de noodzaak van het vasten te begrijpen. We zien niet hoezeer het vasten onze lifestyle of ons exotisme overstijgt en in welke mate onze samenleving hunkert naar een dieper begrip van dit spirituele gebruik.

Op welk moment in ons maatschappelijk debat wordt onze mentaliteit van ‘almaar meer’ werkelijk aangepakt?

Een vastenperiode is immers een periode waarin men de moeite neemt om te leren leven met minder. En laat net dát in tijden van crisis nu eens bijzonder nuttig zijn. Elke dag worden we immers geconfronteerd met onze tanende economie en met weloverwogen opinies van experts die uiteenzetten waarom onze huidige consumptiedwang niet vol te houden is. Zo beseffen we onderhand dat er een aantal wereldbollen extra nodig zijn als de hele mensheid de levensstandaard van de gemiddelde Belg of Nederlander wil aanhouden.

We weten dat allemaal wel, maar wat doen we daaraan? We kopen schone lucht in het buitenland om onze uitstoot goed te praten, we trekken de pensioenleeftijd omhoog en we trachten de economie aan te zwengelen met woorden als innovatie en ondernemerschap. Zoals Tolstoj zei: ‘Mensen komen aandraven met de meest ingenieuze oplossingen voor hun problemen, behalve deze: ophouden met dat te doen wat hun probleem veroorzaakt’.
Waar in ons onderwijs leren we zuiniger en soberder te leven? Op welk moment in ons maatschappelijk debat wordt onze mentaliteit van ‘almaar meer’ werkelijk aangepakt? Het is helemaal geen leuke hypothetische en academische vraag of een nulgroei­economie een mogelijkheid is. Het wordt stilaan onze realiteit. En hoe gaan we daar concreet mee om? Moeten we werkelijk wachten tot het tekort ons overvalt? Er bestaan nochtans mogelijkheden om beetje bij beetje te leren leven met genoeg. Alleen komen die uit een andere hoek dan de salonfähige.

Vasten is geen ouderwets gedoe, geen exotische rariteit en geen dieettrucje. In deze tijden van consuminderen – niet omdat het een mode is, maar omdat het stilaan onvermijdelijk wordt – is vasten een noodzaak. Of je nu christen bent, atheïst of moslim, het ‘oefent’ een bijzonder belangrijke ingesteldheid.


Over Jonas Slaats

Als schrijver en sociaal activist beweegt Jonas Slaats (Gent, 1980) zich steeds op de snijlijn van mystiek en maatschappijkritiek. Spiritueel wortelt hij zich in de christelijke traditie, maar hij verdiepte zich ook steeds in verschillende Oosterse religies. Na zijn filosofische, antropologische en theologische studies werd hij actief in verschillende vormen van Belgisch en internationaal vredeswerk – vaak met een focus op het multiculturele samenleven. Als theoloog en schrijver richt hij zich vooral op vergelijkende religiestudies, spirituele ethiek en de zoektocht naar God-gericht leven.

Zijn Nederlandstalige teksten en boeken vind je op deze site. In het Engels publiceert hij onder de naam ‘Jonas Yunus Atlas’. Zijn Engelstalige geschriften zijn na te lezen op jonasyunus.net

Drie jaar lang voerde Jonas ook verschillende openhartige gesprekken met invloedrijke moslimgeleerden en artiesten. Van Jakarta tot New York en van Londen tot Lahore, ontmoette hij allerhande imams en mystici, academici en feministen, punkers en poëten. Deze interreligieuze gesprekken op het kruispunt van cultuur, religie en maatschappij werden  uiteindelijk gebundeld in het boek Soefi’s, Punkers & Poëten. Een christen op reis door de islam.

Reageer

avatar
wpDiscuz