Oefenen in beschaving


Halverwege de negentiende eeuw, in 1848, komt in Oost Pruisen Carl Hermann Unthan ter wereld, een jongen zonder armen. Als hij zes jaar is ontdekt Carl dat, als hij een viool vastmaakt aan de grond, hij er met zijn voeten op kan spelen. Met zijn rechtervoet bedient hij de snaren, met zijn linkervoet hanteert hij de strijkstok. Unthan heeft zijn passie gevonden en begint te oefenen met grote vasthoudendheid en toewijding. Niet zonder gevolg. Na het gymnasium doet hij met succes toelatingsexamen voor het conservatorium van Leipzig en in korte tijd ontwikkelt hij zich tot een virtuoos, maar ook een curieus violist. Hij is tegelijkertijd een begenadigd musicus en een wonderlijke bezienswaardigheid.

Die spagaat zal hij zijn hele leven blijven voelen. Vanaf zijn twintigste geeft hij concerten in alle grote Europese hoofdsteden. Hij ontmoet Johan Strauss en onder zijn gehoor bevindt zich Frans Liszt. In 1925 publiceert hij zijn -met de voet geschreven- autobiografie. Het is het verhaal van een man die door onvermoeibaar oefenen een zeldzaam artistiek niveau wist te bereiken. En het is het verhaal van een man die door onvermoeibaar oefenen zijn eigen mens-zijn vormgaf als een kunstwerk. Zo schrijft hij: ”Ik heb oprecht gevochten, meer nog met mezelf dan met de wereld om me heen, maar al die mooie psychische genietingen, die me juist door de gevechten vanwege mijn armloosheid ten deel vielen, zou ik voor geen goud hebben willen missen.” Het gevecht met het tekort als bron van geluk.

Mens-zijn is je tot het uiterste toe inspannen om de onvolkomen natuur te overwinnen en te beschaven

De Duitse filosoof Peter Sloterdijk gebruikt in zijn jongste boek Je moet je leven veranderen het verhaal van Unthan als een onderstreping van de rode draad van zijn betoog: Mens-zijn is jezelf verbeteren, mens-zijn is oefenen, mens-zijn is je tot het uiterste toe inspannen om de onvolkomen natuur te overwinnen en te beschaven. Religies zijn in Sloterdijks ogen niets anders dan verfijnde, spirituele  oefensystemen, bedoeld om een leven waarin je louter gevormd wórdt, om te zetten in een leven waarvan je zelf vormgever bent.

De Griekse filosofen, de eerste boeddhisten , de middeleeuwse monniken: ze gingen ons voor in ascese, letterlijk “oefening”. Afzien van het verleidelijke, concrete, fysieke omwille van iets diepers, iets hogers. Om zo te leren eigenbelang te onderscheiden van algemeen belang, korte-termijngevoelens van lange-termijn gevoelens, begeerte van roeping. Vasten is een oefening in beschaving.


Over Colet van der Ven

Tijdens en na haar studie pedagogiek aan de Universiteit Utrecht werkte Colet van der Ven een aantal jaren in de hulpverlening, onder andere in India en Haïti. In 1985 maakte ze de omslag naar de journalistiek. Zij werkte voor radio en televisie bij de IKON, de VPRO, de VARA, de NCRV en de KRO en maakte interviews en reportages voor onder andere Opzij, Trouw, NRC Handelsblad, Het Parool, de Volkskrant, Vrij Nederland, De Groene Amsterdammer en Roodkoper. Ze was een van de presentatoren van het NCRV-radioprogramma Casa Luna. Eerder presenteerde zij de radioprogramma’s Bonnefooi, De Grote Vraag en Plein Publiek en het televisieprogramma Het Vermoeden. Ze is als freelance–programmamaker verbonden aan De Nieuwe Liefde, centrum voor debat, bezinning en poëzie.

Daarnaast is ze gastpredikant in de Dominicusgemeente in Amsterdam. Zij is voorzitter van het bestuur van Stichting On file – associatie van gevluchte journalisten en schrijvers. Sinds januari 2015 presenteert zij de IKON-programma’s De Nieuwe Wereld en De Nachtzoen. Eind 2015 publiceerde zij het boek Het kwaad en ik, een zoektocht naar de wortels van geweld.

Reageer

avatar
Sorteer op:   nieuwste | oudste | meest gestemde
trackback

[…] lig je wakker? Vijf minuten troost in roerige tijden, van maandag t/m zaterdag. Presentatie door Colet van der Ven. In deze aflevering: Enis […]

wpDiscuz