Heilzame tussenfase


Het is maandagochtend, toch niet het vrolijkste moment van de week. De brug over de Schinkel staat open, een lange stoet boten moet voorbij. De groep wachtenden groeit gestaag. De wachtende tramchauffeur stapt uit voor een peukie, evenals een passagiere met luchtige blonde krullen. Fluitend en knipogend komt de glazenwasser aangestapt, tuk op contact. De jongen die bij de bakker aan de overzijde werkt neemt het er even van. Voor de brug ontstaat een alternatieve mini-samenleving, die tot mijn verbazing niet knorrig is vanwege tijdverlies, maar het oponthoud viert.

Zo ongeveer stel ik me de Ramadan voor. Als een heilzame tussenfase waar je gelegenheid hebt te reflecteren op je leven en nieuwe verbindingen te maken met degenen die je dierbaar zijn. Het gaat om het afzien van overdag, en het delen van de avond. Het is zelfs wel zo dat enige na-ijver me soms overvalt tijdens de Ramadan. ‘s Avonds als de zon daalt verzamelen buurtgenoten zich bij bakkerij Al-Maghreb voor hun laatste benodigdheden. Auto’s rijden af en aan, mensen begroeten elkaar. Zinnenprikkelende etensluchtjes waaien voorbij.

Zelf heb ik ook wel gevast, op z’n neo-protestants in de tijd voor Pasen. Ik onthield me van luxe op het gebied van eten en drinken, tot het eindelijk Pasen was. Dat was zonder meer een goede ervaring. Ik werd me bewust van mijn verhouding tot eten en drinken. Vooral werd ik me er bewust van dat ik als ras-Calvinist op het punt van genieten winst kan boeken. Wat me zo inneemt voor de Ramadan is dat de nadruk niet alleen op onthouding ligt, maar minstens net zo zeer op gulheid – die van God en van de mensen. ‘Ramadan karim’, wens ik mijn buurtgenoten, een gulle radaman. ‘Allahoe akram’, antwoorden zij – God is nog guller. Een korte uitwisseling waarin een hoop wijsheid besloten ligt.

Ik snap dat je de Ramadan ook kunt bekijken als een over een hele maand uitgesmeerd Kerstdiner

Toegegeven, bij gebrek aan praktijkervaring is het een romantisch perspectief dat ik hier schets. Ik snap dat je de Ramadan ook kunt bekijken als een over een hele maand uitgesmeerd Kerstdiner. Onherroepelijk brengt dat allerlei onderhuidse spanningen in jezelf en in de familiare verhoudingen naar de oppervlakte. Er is vast een tante  met te lange verhalen, een neef die elke Iftar opduikt, maar nooit iets meeneemt. Van vasten wordt je vermoedelijk afwisselend knorrig, verlicht, en dan weer knorrig. Nu hecht ik waarde aan knorrigheid die aan de oppervlakte komt, en het onderzoeken van dergelijke spanningen – omdat daarachter ruimte ligt.

Wat mij met name aantrekt in de Ramadan is het zacht uitgesproken commentaar bij wat geleidelijk aan te veel ruimte is gaan innemen in mijn leven. Daarom prikkelen de woorden van Rumi me zo:

There’s hidden sweetness in the stomach’s emptiness.
We are lutes, no more, no less.
If the soundbox
is stuffed full of anything, no music.
If the brain and belly are burning clean
with fasting,
every moment a new song comes out of the fire.


Over Janneke Stegeman

Dr. Janneke Stegeman is Oudtestamenticus en werkt als theoloog bij De Nieuwe Liefde in Amsterdam. Ze coördineert het onderwijsproject Show Your Struggle over religie, Islamofobie en andere vormen van uitsluiting. In 2016 is ze gekozen tot theoloog van het jaar, zie de website van de Nacht van de Theologie). Artikelen van Janneke vindt u op haar persoonlijke website.

Reageer

avatar
wpDiscuz