Tot inkeer komen


Gevraagd naar mijn Ramadan gedachte, dwaal ik onmiddellijk af naar de vele bijzondere iftars die ik samen met vrienden en geliefden mee heb mogen maken. Soms was het heel intiem bij vrienden thuis, wat massaler in de moskee of met maar liefst 1300 anderen bij de Amsterdamse politie. Voor mij als Joodse is de Ramadan vooral een feest van herkenning. Hoewel er ook duidelijk verschillen zijn met de Joodse traditie, zijn er ook bijzonder veel overeenkomsten.

Wij kennen niet een aaneengesloten vastenmaand, maar losse vastendagen gedurende het jaar. Deze vallen uiteen in twee categorieën: de zogenaamde halve vastendagen, die zijn als de dagen in de Ramadan van zonsopgang tot zonsondergang en de hele vastendagen van zonsondergang tot zonsondergang. Zelf houd ik me alleen aan een aantal van de hele vastendagen. De twee bekendste hele vastendagen zijn Yom Kippoer, de grote verzoendag, en Tisha be Av (de 9e van de maand Av) oftewel de verwoesting van de tempel in Jeruzalem.

In onze traditie is vergiffenis vragen aan G’d het sluitstuk, maar vergiffenis vragen aan de mensen in jouw leven hoort daaraan vooraf te gaan.

Er zijn er nog veel meer, maar Yom Kippoer wordt van alle vastendagen het meest gehouden. Het is de heiligste dag in het Joodse jaar en staat voor de verzoening tussen de Eeuwige en het Joodse volk, maar ook tussen G’d en jou persoonlijk. Het is de dag van de bezegeling voor dat komende jaar en men wenst elkaar toe voor het leven te worden ‘ingeschreven’. De beperkingen die gelden, lijken op de islamitische, maar wellicht wat strenger, omdat ook de regels voor shabbat gelden. Kortom ten minste 24 uur geen eten, drinken, seksuele omgang, werken, reizen, make up of leren schoenen dragen. Veel mensen dragen wit en gaan samen naar de synagoge voor de bijzondere diensten en de meeslepende melodieën. Je vraagt gedurende de dag om vergiffenis voor jouw zonden en tekortkomingen persoonlijk in de ik-vorm, maar ook voor die van het volk als geheel in de wij-vorm.

De periode eraan voorafgaand lijkt in de geest ook erg op de Ramadan. Dat zijn namelijk de tien dagen van inkeer tussen Rosh ha Shana (Joods Nieuwjaar) en Yom Kippoer. Tijdens die dagen behoor je geschillen bij te leggen, extra nadruk te leggen op goede daden en mensen die je verdriet hebt gedaan om vergiffenis te vragen. In onze traditie is vergiffenis vragen aan G’d het sluitstuk, maar vergiffenis vragen aan de mensen in jouw leven hoort daaraan vooraf te gaan. Het gaat vooral om hoe wij met elkaar en anderen omgaan. Vaak is er ook extra aandacht voor liefdadigheid en daden van barmhartigheid, hoewel dat het hele jaar door natuurlijk wordt aanbevolen. In mijn ogen lijkt dat erg op waar moslims zich tijdens de Ramadan ook voor inspannen.

Na Yom Kippoer vindt Soekot, het Loofhuttenfeest, plaats. Dit gaat grotendeels over gastvrijheid, dankbaarheid en nederigheid. Allemaal elementen die ook terugkomen in de Ramadan, want je nodigt mensen uit om met jou te eten, ook of juist diegenen die het niet zo breed hebben. Joden sluiten deze feestdagenreeks af met Simchat Tora (vreugde der Wet). Dan wordt de Tora uitgelezen en direct weer opnieuw begonnen om zo de oneindige cyclus hiervan aan te geven. Het is een feest van dans en vreugde waarbij het uitlezen en weer opstarten een enorme eer is. Er worden snoepjes gegooid en men danst met de Tora. Men sluit deze feestdagenreeks af met veel zoetigheid en het is een vrolijke bende. Dat doet me dus denken aan het Suikerfeest!

Dan is er ook nog de Laylat al Qadr, de heilige nacht tijdens de Ramadan, die in het kader staat van de openbaring van de Koran aan de profeet Mohammed door de engel Djibril (Gabriel). Die nacht correspondeert met het zojuist door ons gevierde Shavoeot, het ontvangen van de Tora door Mozes op de berg Sinai. Het is dan traditie om de hele nacht te leren in de synagoge. Ik weet dat moslims de Laylat al Qadr ook vaak al lezend, biddend en lerend in de moskee doorbrengen.

De dadel waarmee het islamitische vasten gebroken wordt, staat bij ons bekend als één van de in de Tora genoemde vruchten uit het beloofde land Israël en is van grote symbolische waarde.

De dadel waarmee het islamitische vasten gebroken wordt, staat bij ons bekend als één van de in de Tora genoemde vruchten uit het beloofde land Israël en is van grote symbolische waarde. Hoewel mijn niet-joodse Hollandse vriendinnetjes de Ramadan vaak een vreemd, exotisch en onbegrijpelijk fenomeen vonden, begreep en begrijp ik precies de bedoeling en de intentie.

Uiteindelijk gaat het om bewustwording. Even niet bezig zijn met alle aardse geneugten, maar je kunnen richten op het spirituele. Aandacht voor goede daden, voor Tsedaka/Sadaka, voor inkeer en bezinning. En zoals onze rechtvaardigen zeggen: “Als je zo graag wilt dat de Eeuwige zich om jou bekommert, bekommer JIJ je dan vooral eerst om de ANDER.”


Over Chantal Suissa-Runne

Chantal Suissa-Runne (1980) is hoofdredacteur van de interreligieuze en interculturele website Nieuwwij.nl. Suissa-Runne heeft diverse succesvolle programma’s opgezet omtrent het verbinden van verschillende groepen in de samenleving (Leer Je Buren Kennen), het tegengaan van discriminatie en uitsluiting (Mo & Moos: Vriendschap en leiderschap in Mokum) en empowerment van jong talent en docenten (Rechtstaat in de Klas). Daarnaast adviseert zij de overheid en het maatschappelijk veld over deze onderwerpen.

Reageer

avatar
wpDiscuz