Over soldaten, gedenken en mensen


Op de tiende dag van Ramadan is het mooi om stil te staan bij het Arabische woord ‘zikr’, wat goed vertaald kan worden als een vorm van devotie die lijkt op ‘gedenken’. Veel moslims zeggen dat Ramadan voor hen een maand van bezinning is, een maand van stilte, en daarmee een maand om te herinneren dat er iets meer is tussen hemel en aarde. Moslims gedenken Allah, christenen de Heer, en joden JHWH. En agnosten hebben veel meer woorden voor een realiteit die alomvattend is.

In de islamitische traditie wordt zikr vaak toegeschreven aan het soefisme, waarin de gelovige helemaal opgaat in de ritmische herhaling van namen of eigenschappen van God. In sommige Alevitische tradities zie je het bijvoorbeeld terug in het gebruik van dans en muziek. Maar dat is te beperkt, zikr heeft vooral een functie.

In de Koran vinden we een mooie uitspraak hierover:

(…) inderdaad vinden de harten vrede in het gedenken (zikr) van God.
Koran 13:28, soera ar-Ra’d, De Donder.

Gedenken brengt het hart tot rust. Dat staat dus los van het dagelijkse rituele gebed. Dat vind ik mooi, omdat het de deur opent naar iets groters dan alleen rituelen en gebruiken binnen één specifieke religie. Gedenken is persoonlijk en toch universeel. Het brengt niet alleen moslims, maar iedereen in een rustige staat en zorgt ervoor dat hemel en aarde voor een kort micro-moment in je leven helemaal synchroon lopen. Welk godsbeeld je hebt staat daar los van.

De inspirerende ‘Ali ibn Abu Talib, geestelijk vader van de mystieke islam en schoonzoon van Mohammed, heeft er een mooie beschouwing over gegeven. Ik deel het graag.

Iemand vroeg ‘Ali:
“Wie is de meest machtige soldaat van God?”
De Imam antwoordde als volgt:
“Ik zag het ijzer en zei: ijzer is de machtigste soldaat van God.
Toen ik zag hoe vuur het ijzer deed smelten, zei ik:
vuur is de machtigste soldaat van God!
Toen ik zag hoe water het vuur bluste, zei ik:
water is de machtigste soldaat van God.
Toen ik zag hoe de wolken het water in zich droegen, zei ik:
wolken zijn de machtigste soldaat van God.
Toen ik zag hoe de wind de wolken wegblies, zei ik:
de wind is de machtigste soldaat van God!
Toen ik zag hoe standvastig bergen de wind trotseerden, zei ik:
de berg is de machtigste soldaat van God.
Toen ik zag hoe de mens in staat was om bergen te beklimmen, zei ik:
de mens is de machtigste soldaat van God.
Toen ik zag hoe de slaap de mens kon overwinnen, zei ik:
de slaap is de machtigste soldaat van God.
Toen ik de mens een tijd gadesloeg, en zag dat zorgen en angsten hem uit zijn slaap hielden, zei ik:
zorgen en angsten zijn de machtigste soldaat van God.
Toen ik ontdekte dat de bron van die zorgen en angsten het hart was, zei ik:
het hart is de machtigste soldaat van God!
En toen ik zag dat het hart alleen tot rust gebracht kon worden door het gedenken van God, zei ik:
nee, het gedenken is de machtigste soldaat van God.

Gedenken is niet alleen devotie Gods. Gedenken is ook herinneren, zodat iets of iemand via jouw gedachten en bijbehorende woorden in leven blijft. Ik vergelijk het met een ander universeel concept, namelijk het ‘eren’. We eren mensen omdat we hen zo lang mogelijk in onze nabijheid willen voelen. Niet om hun rijkdom of hun status (dat is aanbidden), maar om hun karakter, goedheid, opoffering en om hun bijdrage aan de samenleving.

Dat is misschien wel een mooie oproep om mee af te sluiten. Het eren en waarderen van mensen die je lief hebt. Een kleine, persoonlijke vorm van zikr. Ik geloof namelijk dat God, wanneer Hij naar beneden kijkt en al die omhoog kijkende mensen ziet, al vrij snel zou antwoorden: “Dank, dit komt jouw ziel ten goede, maar kijk zo vaak als mogelijk vooral opzij en zie je naaste.”


De eerste Ramadan-gedachte van Enis leest u hier terug.

Reageer

avatar
Sorteer op:   nieuwste | oudste | meest gestemde
Gerrit Ruiterkamp
Gast
Gerrit Ruiterkamp
Beste Enis, Wat een mooie gedachten over gedenken. Heel herkenbaar ook voor mij als christen. Misschien spreekt het woord ‘soldaat van God’ uit de beschouwing van Ali ibn Talib mij niet (meer) zo aan, maar de spirituele kracht die er uit spreekt des te meer. Deze Ramadan gedachte wordt, met bronvermelding, opgenomen in een van de volgende Zondagsbrieven van onze kerkelijke gemeente. Heb ook al een paar anderen blij kunnen maken met deze gedachte. Verwantschap is er niet alleen taalkundig tussen de Arabische stam ‘zikr’ en het Hebreeuwse ‘zachar;, maar ook door het verband dat hier aangebracht wordt tussen mij… Lees meer »
wpDiscuz