Alle mensen denken na over de toekomst. Iedereen heeft een droom, een visioen, of in ieder geval een mening over hoe de wereld er over dertig, veertig of vijftig jaar uit zal komen te zien. Daar waar het verleden vaak een stoffig karakter heeft, is de toekomst daarentegen spannend! Wie houdt er bijvoorbeeld niet van films en boeken die zich in de toekomst afspelen? Wat is de plek van de mens in relatie tot de technologische vooruitgang? Wat als de olie opdroogt? Komt er een nieuwe wereldreligie op, die mensen écht met elkaar verbindt? En: bestaat de kerk eigenlijk nog? Nieuwwij.nl interviewt in een nieuwe serie een aantal deskundigen op maatschappelijk gebied en daarmee een lijntje naar de toekomst kunnen tekenen. De centrale vraag: hoe ziet onze wereld er in 2050 uit? Vandaag deel 2: Nourdin el Ouali.

Het islamdebat beheerst sinds de aanslagen op de Twin Towers al lange tijd de voorpagina’s van kranten en de nieuwsitems van televisieprogramma’s. Veel islamitische vertegenwoordigers deden daar aan mee. Een duidelijke politieke ‘islamitische’ stem ontbrak tot op heden echter. Nourdin el Ouali (1981), van huis uit pedagoog en docent, is sinds 2014 politiek leider van de op de islamitische leest geschoeide Rotterdamse politieke partij NIDA. Hij is een veelgevraagde commentator op actuele ontwikkelingen omtrent islam en samenleving. Wij vroegen Nourdin el Ouali om ons een inkijkje te geven in de toekomst.

Thema 1: TECHNIEK

“Technologische ontwikkeling heeft ons veel gebracht. Het mooiste dat de technologie voor mij persoonlijk heeft opgeleverd is het ‘verkleinen’ van de wereld. Het gemak waarmee we vandaag de dag de wereld over kunnen reizen (tenminste met een Nederlands paspoort), we mensen van over de hele wereld kunnen ontmoeten en we kunnen leren van elkaars kennis en ontwikkeling, dat vind ik voor mijzelf de grootste opbrengst van technologische vooruitgang. Ik hoop en geloof dat we in de komende decennia allemaal nog veel meer dan we nu doen, de voordelen hiervan optimaal kunnen benutten.”

Hoe kunnen we dat doen?
“We dienen hiervoor veel meer te investeren in ons begrip over en de omgang met al de culturele en levensbeschouwelijke diversiteit die de wereld rijk is, zonder onszelf te verliezen in angst, onverdraagzaamheid en grenzen met prikkeldraad. Daarnaast zie ik ook allerlei opbrengsten van technologische vooruitgang voor onze gezondheidszorg met voordelen in het bestrijden van ziektes, maar risico’s in het gemak waarmee de mogelijkheid geboden wordt om abortus te plegen omdat een kind het syndroom van Down heeft. Ik zie enorme voordelen in de wijze waarop technologie zware arbeid vervangt en zal blijven vervangen, maar zie risico’s van dezelfde grootte in de wijze waarop technologie mensen van de arbeidsmarkt verdrukt. De voortschrijdende robotisering heeft enorme consequenties voor de verdeling van onze welvaart.”

Voorziet u een teloorgang van onze autonomie?
“Je moet jezelf de vraag stellen in hoeverre de technologie nog in dienst van de mens staat. En zo ja, in dienst van welke mensen eigenlijk? Van ons allemaal? Of vooral van grotere bedrijven? Je ziet het in onze omgang met sociale media. Het levert ons allerlei voordelen op, maar het reduceert tegelijkertijd iedere gebruiker veelal onbewust tot een geoptimaliseerd product of consument voor de advertentie-industrie en bedrijven. Met gebogen hoofd boven ons telefoon geven we onze tijd en leven bloot aan de krachten van commercie. Onderzoeken variëren over het aantal berichten die we per dag ontvangen van commerciële bedrijven: tussen de 300 en 5000. De vaak onbewuste impact van deze ‘weapons of mass-influence’ op de keuzes die we maken is gigantisch en we zullen moeten investeren in weerbaarheid hiertegen om enige vrijheid en autonomie te waarborgen. Anders zijn we in 2050 meer dan ooit vooral consument.”

Principes als godsdienstvrijheid, het gelijkheidsbeginsel en de neutraliteit van de overheid zullen in toenemende mate onder druk staan.

Thema 2: ETHIEK

“Ethische vragen gaan altijd over goed en kwaad. De grote vragen in een mensenleven gaan vaak over geboorte, dood, ziekte en verlies. Daar horen grenzen bij. Er is een trend te ontwaren waarbij deze diep menselijke vragen heel zwart-wit worden benaderd. Enerzijds is er de voortgaande, rationele en meetbare techniek en anderzijds is er een politiek, die alleen nog in kosten en baten wenst te denken. Dat zal in de toekomst alleen maar toenemen. Je ziet het vooral in de zorg, in het vraagstuk van de euthanasie. Als mensen niet meer werken, omdat ze niet meer bijdragen aan de economie, zit hun leven er blijkbaar op. Als de zorgkosten sterk stijgen, voor ‘slechts’ een paar maanden extra leven, gaat het al snel over euro’s. De genetica, de vrijheden om in het menselijk DNA in te grijpen, zal in zo’n context een steeds grotere rol spelen. Het is de vraag of onze maatschappij dan op weg is naar een perfecte maatschappij, waarin alles maakbaar is en binnen vooraf afgesproken budgetten past. Ik hoop dat in de toekomstige samenleving er altijd ruimte blijft voor imperfectie, want dat is de mens nu eenmaal.”

Thema 3: RELIGIE

“De secularisatiethese gaat niet gestaafd worden, tenminste de veronderstelde secularisering geldt niet overal op de wereld. Voor een deel gaat het wel op in landen als Nederland en Denemarken, maar niet in de zin dat men spiritualiteit minder belangrijk zal vinden. Daarbij geldt dat onder verschillende bevolkingsgroepen en geloofsgenootschappen de kerk- en moskeegang toeneemt. Zo laten verschillende onderzoeken zien dat de moskeegang onder jongeren toeneemt. Het waarborgen en investeren in de ontwikkeling van spiritualiteit in de samenleving is één van de vijf pijlers van mijn partij, NIDA, omdat ik geloof dat mensen een natuurlijke aanleg hebben om diepere zin en betekenis te geven aan het leven. Het benutten van dit vermogen tot zingeving en spiritualiteit is onmisbaar voor een harmonieuze samenleving waarin individualisering de norm lijkt te worden. Als we kijken naar een stad als Rotterdam dan zien we veel mensen hun geloof ervaren als een bron van zingeving, positieve energie, discipline, structuur en ethiek om het beste uit zichzelf, studie, werk, de buurt en de stad te halen.”

U ziet religie niet achter de voordeur teruggedrongen worden?
“Dat is niet zonder meer te zeggen. Ik zie dat het wel geprobeerd wordt, maar we moeten de ruimte voor zingeving en spiritualiteit in verschillende leefdomeinen wel zien te waarborgen. Dit geldt ook voor de publieke ruimte, semipublieke voorzieningen als de zorg en het onderwijs, de arbeidsmarkt en de politiek. Dit is nodig om de uitdagingen waar we in al die verschillende leefdomeinen voor staan te benaderen vanuit de diepere zin en betekenis van het leven. Onze grondwet biedt in principe de ruimte om dit vermogen tot zingeving en spiritualiteit optimaal te beleven. De scheiding tussen kerk en staat wordt echter te vaak misbruikt om dit waardevolle vermogen tot zingeving en spiritualiteit af te doen als iets van vroeger of als iets voor thuis. Principes als godsdienstvrijheid, het gelijkheidsbeginsel en de neutraliteit van de overheid zullen in toenemende mate onder druk staan, maar juist dit vermogen tot zingeving en spiritualiteit zal ook een plek in de publieke sfeer, publieke voorzieningen en het openbaar bestuur steeds opnieuw een plek claimen.”

Is de toekomst van Nederland een tot in de vezels doorgedrongen diverse samenleving?
“Er is geen andere optie. De religieuze diversiteit zal de samenleving verrijken, verschillende levensbeschouwingen zullen ons de nodige diversiteit aan perspectieven en inzichten op uiteenlopende uitdagingen en het leven in het algemeen bieden. Openheid, ruimte voor ontmoeting en overdracht zullen helpen ons deze rijke diversiteit te benutten. Te vaak wordt religie nog gezien als een bedreiging, vooral de diversiteit aan levensbeschouwingen wordt gezien als een bron van problemen. De angst voor deze confrontatie doorklinkt in het wij/zij-denken en ideeën als de Clash of Civilisations van voormalig Bush-adviseur Samuel Huntington. De realiteit in mijn ogen is dat diversiteit op zich niet het probleem is, maar dat juist het geloof in de Clash of Civilisations, het óngeloof in de meerwaarde van diversiteit vanuit welke levensbeschouwing dan ook, de bron van spanning en zelfs oorlog is. Zoals ik eerder zei dienen we hiervoor veel meer te investeren in ons begrip over en de omgang met al de culturele en levensbeschouwelijke diversiteit die de wereld rijk is, zonder onszelf te verliezen in angst, onverdraagzaamheid en grenzen met prikkeldraad.”

NL2050-nieuwwij

Thema 4: POLITIEK

“Op Europees en wereldniveau ben ik zeer kritisch, maar desalniettemin vooral ook constructief en optimistisch. Hoe stroperig en lam de Verenigde Naties nu ook moge zijn, ik geloof dat verbanden als deze in een steeds kleiner wordende wereld een steeds belangrijkere rol zullen spelen en dat de wereld niet zonder kan. Dat geloof ik, en dat hoop ik. Verbanden als de NAVO zullen op wereldniveau vanwege hun meer beperkte samenstelling een meer belangrijke en toonaangevende rol kunnen spelen. Dat geldt ook voor de Europese Unie, ook al gaan deze ontwikkelingen gepaard met de stuiptrekkingen die we nu zien.”

We zullen onze democratie moeten hervormen om de democratie vitaal te houden.

Welke bedreigingen drukken een stempel op het toekomstige politieke systeem?
“Bedreigingen die ik hierbij zie zijn vooral gerelateerd aan de buitenproportionele ondemocratische invloed en lobby van multinationals, die meer aandacht voor financiële of economische belangen hebben in plaats van menselijke belangen. Dit geldt ook voor Nederland. Mijn kritiek op de huidige democratie ligt in lijn met die van de Rotterdamse socioloog Willem Schinkel, die zegt dat er een buitenproportionele invloed van financiële en economische spelers, samen met de media, op de politiek en het beleid is. De verhouding met de invloed van waardevolle domeinen als de wetenschap, de kunst en cultuur en levensbeschouwing, raakt zoek. Dit maakt onze democratie dus ondemocratisch. We zullen onze democratie moeten hervormen om de democratie vitaal te houden. Dat geldt ook voor de overmatige focus die er in de huidige politiek is, met achtereenvolgende peilingen en verkiezingen, op het snel boeken van korte termijn resultaten in plaats van het bewerkstelligen van meer duurzame en kwalitatieve ontwikkeling van de samenleving op de langere termijn.”

Thema 5: MIGRATIE

“De economische opkomst van India, China of landen als Singapore en Maleisië in Zuidoost Azië creëren nieuwe verhoudingen in de wereld. Er komt langzaam een einde aan de hegemonie en concentratie van welvaart in met name West-Europa en de VS. Het biedt perspectief op een meer evenredige verdeling van de welvaart – meer verspreid over de wereld. We zullen hiervoor verder  moeten afrekenen met oneerlijke schulden en wet- en regelgeving op globaal niveau die ten grondslag ligt aan oneerlijk exploitatie van grondstoffen en oneerlijke handel in landbouw ten behoeve van de welvaart van slechts een klein deel van de wereldbevolking. Maar ook dan zal het een uitdaging blijven dat kapitaal zich niet cumuleert onder elite van de wereld, maar het zich meer eerlijk verdeeld onder de wereldbevolking. Dit alles zal geleidelijk aan ook haar effect hebben op conflict en vrede, en zo ook de migratiestromen in de wereld en ik verwacht een wereld met nog meer open grenzen en nog meer flexibel wereldburgerschap.”

Thema 6: WENS

“Mijn wens is dat het ons als mensheid gaat lukken om een harmonie te vinden tussen onze gemeenschappelijkheid en onze diversiteit. Dus enerzijds een fundament van gemeenschappelijkheid als mensen, waaronder onze gelijkwaardigheid, gelijke rechten, onze gemeenschappelijke belangen, van schone lucht tot gezonde voeding voor onszelf en toekomstige generaties. En anderzijds ruimte voor onze diversiteit, onze diversiteit aan opvattingen, gedragingen, en onze culturele en levensbeschouwelijke diversiteit in het algemeen. Ik geloof dat er een wereldwijde strijd geleverd zal moeten worden om deze harmonie, deze balans te realiseren. Een strijd zonder geweld is mijn wens, maar een strijd van debat van veel energie en offers zal het zeker zijn.”

Meer info?

Reageer

avatar
wpDiscuz