In deze tijd van terugblikken op het voorbije jaar kan niemand om de dubbele aanslag op Parijs heen. In januari en in november was Parijs het symbolische strijdtoneel tussen de ‘Westerse manier van leven’ en de ‘radicaal religieuze manier van leven’ van ISIS. Het is erg verleidelijk om te blijven steken in dit onderscheid tussen ‘wij’ (de goeden) en ‘zij’ (de slechten). Het maakt de wereld lekker overzichtelijk en houdt het eveneens overzichtelijke onderscheid tussen moslims en niet-moslims in stand.

Zo eenvoudig is de wereld niet meer. We zouden ook een begin kunnen maken met de erkenning dat onze handelingen in het Midden-Oosten op zijn minst hebben bijgedragen aan het monster dat nu ISIS heet. We moeten erkennen dat terroristen geen strobreed in de weg wordt gelegd wanneer zij aan wapens willen komen. Onder de publicitair handige vlag van het ‘verjagen van dictaturen’ is er sprake van een omvangrijke wapenhandel in Irak, Syrië en wijde omstreken. De ene keer staat Nederland op nummer 3 in de lijst van wapenexporteurs, de andere keer op nummer 7. Wat Nederland überhaupt in een dergelijke top-10 te zoeken heeft, ontgaat mij.

Wapens brengen geen democratie. Wapens kunnen wel bevrijden, zoals Europa eerder bevrijd is geraakt van de Nazi’s, dankzij gecoördineerd militair ingrijpen. Maar de tijden zijn veranderd. Van enige militaire coördinatie in het Midden-Oosten is geen sprake en de vijand is bijzonder diffuus. Sjiieten vechten tegen soennieten, het Westen wil in die regio de dominantie bewaren ten opzichte van het Oosten en kiest daarom voor militair spierballenvertoon, en de economische belangen kruisen elkaar letterlijk op Irakees en Syrisch grondgebied. Ondertussen is duidelijk dat er helemaal niemand bevrijd wordt.

Lange slierten van mensen trekken door de woestijn van angst en wantrouwen, op weg naar het nieuwe Beloofde Land.

Dat is geen mening. Het bewijs is voor iedereen zichtbaar: de enorme stroom vluchtelingen. Miljoenen mensen zijn op de vlucht. Niet alleen voor ISIS, maar ook voor de drones, de bommenwerpers, de straaljager, de langeafstands-raketten, de grondtroepen, de tanks en natuurlijk de staatsapparaten zelf. Miljoenen mensen worden in de buurlanden opgevangen, maar bij een gebrek aan een perspectief op terugkeer, trekken deze vluchtelingen nu verder. Ze komen naar Europa, op zoek naar een nieuwe toekomst.

Het is een Bijbels beeld: de exodus. Lange slierten van mensen trekken door de woestijn van angst en wantrouwen, op weg naar het nieuwe Beloofde Land. Daar wacht hen vaak een warm welkom, maar vaak ook niet. Wanneer wij de oorzaken en gevolgen van die vluchtelingenstroom niet erkennen en herkennen, rest ons alleen de primaire reactie: er is een Vreemde in ons midden. En die Vreemde roept oeremoties bij ons op: angst, wantrouwen, zelfs haat, aangejaagd door populisten die hun bestaansrecht te danken hebben aan dergelijke emoties.

Mensen vergeten dankzij hun overzichtelijke wereldbeelden dus de oorzaken van die stroom vluchtelingen. Zij zien zich alleen maar geconfronteerd met de Vreemdeling en een reeks van aanslagen. En dat is de grootste les van de aanslagen op Parijs – wij moeten waken voor dit soort kunstmatige onderscheiden. Ze maken ons lui en ze bieden geen perspectief. Alles heeft zijn oorzaak, ook de aanslagen in Parijs, hoe pijnlijk het ook is om dit te erkennen. Laten we hopen op een vredevol 2016 met talrijke persoonlijke, religieuze en politieke reflecties.

Meer info?
Deze column is gepubliceerd in de december 2015-editie van De Linker Wang.
Like Humanislam op Facebook.

Reageer

avatar
wpDiscuz