Onlangs kwam de nieuwe Van Dale uit. De ‘dikke’ is nog dikker geworden, met allemaal prachtige, unieke en vooral moderne woorden. Een belangrijke ontwikkeling van de laatste jaren is bijvoorbeeld de gestage toevoeging van internet-gerelateerde termen, zoals selfie, tweeten en liken. Virtuele en traditionele media komen samen, mooi toch? Daarnaast vormt de verschijning van het woordenboek een ideaal moment om stil te staan bij de samenleving. De Van Dale is eigenlijk ook een soort thermometer in het achterwerk van de Hollandse cultuur. Wat valt er dit jaar te leren?

Omdat ik mij vooral begeef in het wereldje van de interculturele dialoog, vallen mij natuurlijk andere woorden op in het taalgebruik. De meest opvallende ontwikkeling is de opkomst van het woordje ‘haat’. Van Dale zegt over haat: “(de; m) gevoel van diepe afkeer”. Dus niet zomaar een afkeer, nee, een diépe afkeer. Dat betekent nogal wat.

Als ik in een restaurant zit en het eten bevalt mij niet, dan kan ik zeggen dat ik ‘teleurgesteld’ ben in de kok. Ik kan ook zeggen dat ik hem háát! De kans bestaat dat ik dan nooit meer welkom ben in dat restaurant. Stel, ik zeg tegen mijn vrouw dat ik haar koppig vind. Levert ongetwijfeld een fikse discussie op, maar we komen er wel uit. Als ik echter zeg dat ik haar háát, dan zien we elkaar de volgende keer bij de advocaat, die ons met veel liefde zal ontvangen. ‘Haat’ is kortom de overtreffende trap van een negatieve duiding. Als je het woord gebruikt, is er vervolgens geen ruimte meer voor nuance. Ik kan mijn vrouw niet vertellen dat ik haar haat én haar gelijktijdig geweldig goed vind koken, nietwaar?

Om terug te komen op de thermometer in het achterwerk van de Hollandse cultuur… Taaltovenaars, zoals journalisten, beseffen dit maar al tegoed. Je ziet het handige gebruik van het woordje ‘haat’ vooral terug in de berichtgeving over de islam. Het is volstrekt normaal geworden om het woordje haat te plakken op allerlei facetten van de islam, zoals haatimam, haatprediker en natuurlijk de haatbaard. Ik heb regelmatig Rob Trip in het NOS-journaal het woord haatimam horen bezigen. Dus is het gemeengoed geworden. De associatie is altijd: er is geen nuance, en het roept vaker wel dan niet een diep gevoel van afkeer op, precies zoals Van Dale zegt.

Misschien moeten we het haatwoordje opwaarderen. Het is kwetsend, discriminerend voor andere groepen om alleen de moslims te vereren met deze titel. Ik vind dat christenen wel goed zijn met het toekeren van hun linker wang, dus die kunnen wel tegen een stootje. Laten we beginnen met de haatkerk. Enge plek! Of de haatpredikant en de haatbisschop – wat roepen ze eigenlijk allemaal op zondag? En die afgehakte vissenkop op hun hoofd, de haatmijter, die is best wel eng voor kleine kinderen. Onze joodse buren kunnen ook wel een flinke tik uitdelen, dus laten we de gunst retourneren, zoals dat zo mooi heet. Zo’n haatsynagoge, wordt daar niet een vorm van staatsterrorisme gepredikt? Joden hebben ook haatkeppeltjes, nietwaar? Of wordt het nu ongemakkelijk? Nee, we gaan door. Mijn haatschoonmoeder mag er ook wezen – altijd maar roddelen. De kleine haatsupermarkt om de hoek is verdacht – is hij wel helemaal legaal bezig? De haatdocent op school – wat onderwijst hij de kleine koters allemaal wel niet? En de haatbuurman – de manier waarop hij met zijn auto twee parkeerplaatsen bezet houdt.

En last but not least: de haatjournalist. Dit is een bijzondere categorie mens, een lid van een bijzondere beroepsgroep. Iemand die aan niemand verantwoording aflegt, de samenleving opzadelt met schijnproblemen, af en toe een Wikipedia-feitencheck doet, en vooral maling heeft aan de gevolgen van zijn woorden. De haatjournalist is niet een observator, een duider, maar een haatdokter, die de samenleving opzadelt met verkeerde diagnoses en verkeerde medicijnen. Als er al iemand een thermometer in zijn achterwerk verdient, is het deze persoon wel. Laten we hopen dat ook hij de volgende keer een eervolle, mooie vermelding krijgt in de Van Dale. Woorden zijn machtig, dus een beetje nuance, geen haat, kan geen kwaad.

Meer info?
Deze column is gepubliceerd op de website Nieuwwij.nl Like Humanislam op Facebook

Reageer

avatar
wpDiscuz