Hilde van Halm is hoofdredactrice van het spirituele magazine Geloven in Nederland. Zij interviewde mij naar aanleiding van een symposium over de toekomst van de interreligieuze dialoog, waar ik een workshop gaf. Hilde was daar ook bij en we ontdekten in een vervolggesprek nieuwe wegen in wat de interreligieuze dialoog heet.

Door: Hilde van Halm

Voor het brood op de plank geeft Enis Odaci adviezen over de aanleg van infrastructuur. Fysieke wegen en bruggen nemen de halve werkweek in beslag. De rest van de tijd zoekt Enis op een ander vlak naar nieuwe wegen. Met zijn Stichting Humanislam probeert hij mensen bij elkaar te brengen. Een bruggenbouwer die vooral met de humanistische interpretatie van de islam bezig is. In je religieuze beleving moet iets zitten dat het welzijn van anderen bevordert,’ zo vindt hij.

‘Wacht even,’ zegt Enis, als ik – met pen en papier in de aanslag – snel ter zake wil komen. ‘Waar heeft jouw wieg gestaan?’ De pen wordt neergelegd en ik begin te vertellen. Over die wieg, mijn jeugd, mijn ouders. Hoe die weg mij gebracht heeft waar ik nu ben. Het wordt een intens en geanimeerd gesprek. Een aanschouwelijke les van wat Enis met de ‘humanistische dialoog’ bedoelt: het gesprek dat ontstaat als je oprecht geïnteresseerd bent in de ander.

‘Maar als iemand dit aan een Iraanse vriend van mij vraagt, dan zal hij ongetwijfeld zuchten en het gevoel hebben dat hij zich moet verantwoorden,’ merk ik op. ‘Dan vraag je hem: wat kookte je moeder speciaal voor jou,’ zegt Enis. Inderdaad, een prachtige vraag, denk ik. Een vraag die de weg opent naar het hart van de ander.

Humanisme

Voor Enis kwam de omslag op 9 september 2001. ‘Ik merkte dat mensen mij ineens anders gingen benaderen en bevragen. Van ‘collega’ was ik ‘moslim-collega’ geworden. Het was het begin van een theologisch ontwaken. Ik was moslim, maar wist eigenlijk niks van de islam. Er werd mij ineens van alles gevraagd over de moskee, over de Koran. Die angstige vragen leidden ertoe dat ik me in mijn eigen geloof ben gaan verdiepen.’ De Stichting Humanislam werd opgericht, een samenvoeging van de woorden humanisme en islam. ‘Een denktank,’ vertelt Enis. ‘We benadrukken het humanistische in de islam, gericht op het welzijn van de mens.’ Naast publicaties leidde dit ook tot een samenwerking met predikant Herman Koetsveld, met wie Enis tal van lezingen geeft.

Wat doe jij?

‘Qua geloof gaan we niet samen komen. Natuurlijk kunnen we kijken naar wat ons bindt en dat is allemaal zeer interessant, maar dan? Het gaat er uiteindelijk om wat we nu kunnen doen om onze samenleving leefbaar te houden. Hoe doorbreek je de vooroordelen die er zijn? Door elkaar te ontmoeten. Van mens tot mens. Dan is er nuancering mogelijk en ontstaat er ook ruimte voor moeilijke vragen. Laatst sprak ik voor een kerkelijke gemeente en natuurlijk ging het over de recente aanslagen, over IS. ‘Ik neem afstand,’ zei ik. ‘Maar uw angst verdwijnt daardoor niet. De vraag is dan ook: wat gaat u doen bij een volgende aanslag? Wat zal uw houding dan zijn? Uw angst is ook mijn angst. We hebben een gezamenlijke vijand.’

Appèl

‘Ik merk wel dat grenzen worden opgerekt. Mensen roepen van alles. Ze beledigen alsof het niets is. Ik heb er in 2001 al voor gekozen om geen lange tenen te hebben. Om het niet persoonlijk op te vatten, maar te zien dat er bij veel mensen een diepe angst achter zit. Soms probeer ik het met humor tegemoet te treden, een andere keer met een serieuze theologische verdieping. Ik vecht ervoor om de nuance over te brengen, een appèl te doen op het menselijke aspect.’

En dat dat appèl werkt, heb ik zelf mogen ervaren.

Meer  info?
De website van Geloven in Nederland
Download het originele artikel als PDF

Reageer

avatar
wpDiscuz